مشروعیت سیاسی
22 بازدید
نحوه تهیه : گروهی
محل انتشار : کتاب نقد ) زمستان 1384 - شماره 37 )(28 صفحه - از 269 تا 296)
تعداد شرکت کننده : 0

اشاره*

چندی است که نظریه‌پردازان و صاحبنظران در باب موضوعات مختلف به ارائه دیدگاه‌های خود همت گمارد‌ه‌اند و سلسله نشست‌هایی نیز در این زمینه با موضوعات مختلف به همت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شده است که این بار بر آن شدند تا با موضوع مشروعیت سیاسی گردهم آیند.

میهمانان این نشست عبارتند از: حجت‌الاسلام دکتر بهروز لک (دبیر کرسی)، حجت‌الاسلام دکتر فیرحی که محورهای چندگانه مقاله ایشان مورد بررسی و نقد قرار می‌گیرد، حجت‌الاسلام سید عباس نبوی (منتقد) و حجت‌الاسلام دکتر نجارزادگان (منتقد).

لازم به ذکر است که حجت‌الاسلام خسروپناه و نوروزی نیز مطالبی بیان کردند که تقدیم خوانندگان می‌گردد.

***

به همین موضوع اختصاص دارد و در گروه سیاست پژوهشگاه طرح شده است، مطرح کردند. همچنین میهمانان حاضر در جلسه را معرفی و به اختصار، محور بحث‌های ایشان را معرفی کردند.

در این نشست، نخست دکتر فیرحی گزارشی اجمالی از دیدگاه خود را با عنوان «شیعه و مساله مشروعیت بین نظریه و نص» - که در مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی منتشر شده است – ارائه دادند؛ همچنین حجت‌الاسلام سید عباس نبوی در ادامه بحث دکتر فیرحی، گزارشی از دیدگاه خود را در باب تقسیم‌بندی مشروعیت به فاعلی و غایی تقدیم میهمانان کردند. بعد از ایشان، حجت‌الاسلام دکتر نجارزادگان، گزارشی از مقاله خود را که در نقد مقاله دکتر فیرحی است، ارائه دادند.

دکتر نجارزادگان در بحث خود به استدلال روایی دکتر فیرحی در باب مشروعیت فاعلی تکیه کردند و در ادامه، سومین محور مقاله دکتر فیرحی که درباره تطبیق بحث روایی با امامت شیعی است، از سوی دو منتقد محترم جناب دکتر نجارزادگان و نبوی نقد گردید.

در پایان دکتر فیرحی نظرات و پاسخ‌های خویش را مطرح کردند و تعدادی از شرکت‌کنندگان حاضر در جلسه نیز به ارائه نظرات خود پرداختند.

حجت‌الاسلام لک پیش از سخنرانی میهمانان، گزارشی را برای حاضران ارائه کردند که در این قسمت نخست مشروح گزارش ایشان آورده می‌شود.

حدود دو سال است که در گروه سیاست پژوهشگاه دغدغه بحث و گفت‌وگو درباره مشروعیت سیاسی مطرح و متعاقب این کار نیز سلسله نشست‌های پیاپی علمی‌ای با حضور اساتید محترم برگزار شده است. و اینک نیز یکی از طرح‌های مورد پژوهش ما بحث مشروعیت سیاسی است؛ همچنین بحث مشروعیت سیاسی به عنوان یکی از پروژه‌های کلیدی گروه سیاست در حال پژوهش و طراحی است که شاید در جلسات دیگری بتوان آن را به صورت نشست علمی ادامه داد.

اما ماهیت بحث مشروعیت سیاسی یکی از مباحثی است که بویژه در عصر جدید مطرح شده است. هرچند ماهیت بحث مشروعیت جدید نیست و در فلسفه‏های باستان و دوره

اسلامی نیز به شیوه دیگری مطرح شده است، اما بدین‌شکل یا آن‌چه ما در کشورمان به عنوان مشروعیت می‏شناسیم، جدید است.

همان‌گونه که جناب آقای دکتر فیرحی‌در مقاله خود اشاره کرده‌اند، دغدغه بحث مشروعیت این است که هرچند نتوان تعریف جامعی از مشروعیت ارائه داد، اما می‌توان گفت که در تعریف اولیه، مشروعیت حق توجیه حکومت حاکمان و اطاعت زیردستان است و درواقع مشروعیت عبارت است از آن توجیهی که هر جامعه‏ای برای برپایی حکومت خود ارائه می‏دهد. اما مبنای آن چگونه خواهد بود یا تعریف دقیقیش چگونه است، به نظریه‌هایی که مطرح می‏شود، بستگی دارد.

در این نشست، درباره سه مسأله بحث خواهد شد؛ یعنی همان‌گونه که آقای دکتر فیرحی مقاله خود را بر سه محور اساسی بنیان نهاده‏اند، تلاش ما نیز در این نشست بر این است این سه محور را دنبال کنیم:

محور اول، تقسیمات مشروعیت و چیستی مشروعیت از نظر فلسفه سیاسی است که آقای دکتر فیرحی را به مشروعیت فاعلی - که به فرآیند حکومت و فرآیند گزینش حاکمان معطوف است – و مشروعیت غایی – که به غایت و هدف حکومت معطوف است - تقسیم کرده‏اند بحث که حجت الاسلام نبوی بحثی را درباره تقسیم بندی مطرح خواهند کرد.

محور دوم به قرائت روایاتی اختصاص دارد که از امام علی (ع) درمورد انتخاب ایشان به خلافت در نهج البلاغه آمده است و مناظراتی که بین دکتر فیرحی و جناب آقای نجارزادگان برگزار شده است.

محور سوم عبارت است از تطبیق این قرائت از متون با نظریه امامت که در این بخش به‌طور مشترک از نظرات صاحبنظران و اساتید محترم استفاده می‌شود.

فیرحی*: به‌نام‌خدا. درآغاز لازم می‌دانم توضیح مختصری خدمت دوستان عرض کنم و آن این که هم‌اکنون مجبوریم درباره مشروعیت فکر کنیم؛ زیرا در دوره‏ای زندگی می‌کنیم که نظام اسلامی شیعی مطلوبی در حد امکان در جامعه ما شکل گرفته و این چیزی است که در طول تاریخ ما کم‌سابقه می‌باشد همچنین می‌دانیم که سابقه اندکی است که شیعیان در امر ... ادامه در لینک

آدرس اینترنتی